Meseleler

Geçmişe Açılan Farklı Pencere: Efemera

Efemera, her tür bilet, fatura, okul diplomaları, sakız ve çikolata kağıtları, gazete küpürleri, düğün davetiyeleri, tebrik kartları, hatıra olarak dağıtılmış eşantiyonlar, eski fotoğraflar gibi gündelik yaşama ait birçoğumuzun “ıvır zıvır” olarak değerlendirdiği kısa ömürlü, küçük ve geçici belge niteliği taşıyabilen materyallerin genel adıdır. Efemera koleksiyonu yapan koleksiyonerlere efemerist denir.

Siz de bu tip belgeleri toplamayı seviyorsanız bir efemerist olma yolunda ilerliyorsunuz. Efemera belgelere, açıkçası çocukluğumdan kalma bir alışkanlık ve elimdeki bu tip belgelerin anısının olmasından dolayı kıyamamamla ilgili olarak fazlasıyla ilgi duyuyorum. Biriktirdiğim bu sakız kağıtlarının, gittiğim sinema ve tiyatro biletlerinin birer efemera olduğu ve bu belgelerin geçmişe ışık tutması adına arşiv belgesi sayıldığını öğrenmek beni oldukça şaşırttı.

Geçmişe doğrudan el uzatabilmek adına koleksiyonerler genelde belli bir konusu olan tematik koleksiyonlar yaptıkları gibi genel konulu koleksiyonlar da yaparlar. Günümüzde efemera koleksiyonerliğini kurumsal anlamda gerçekleştiren resmi kurum sayısı çok azdır. Sadece bazı kütüphane ve müzeler bu tip koleksiyonları bünyesinde barındırmaktadırlar.

Bir şehrin tarihini, sosyo-kültürel geçmişini gelecek kuşaklara aktarmak için efemera önemsiz gibi görünebilir. Fakat unutulan ya da gözden kaçan olayları, kişileri, durumları ortaya çıkarmak açısından önemlidir.

Ankara Gazozu’nun aslında Ankara Kola adıyla 1960’larda Coca-Cola’ya rakip olarak üretildiğini bu reklam broşürü bize anlatıyor.

Ankara Gazozu’nun aslında Ankara Kola adıyla 1960’larda Coca-Cola’ya rakip olarak üretildiğini bu reklam broşürü bize anlatıyor.

Geçmişten günümüze biriktirilen, koleksiyonu yapılan sinema ve tiyatro biletleri, afişler, ulaşım biletleri, takdir ve teşekkür belgeleri, askeri belgeler, siyasi partilerle ilgili belgeler geçmişin sosyal ve kültürel yaşantısına ışık tutar. Bu nedenle tarihçiler için önemli bir kaynaktır. Gündelik hayatların ayrıntılarına ışık tutan bu belgeleri toplamak zamanla sizi esir alabilir.

1988 Yılında Kurtuluş Parkı’nda oynanan Türkiye’nin ikinci hokey karşılaşması reklam broşürü.

ABO (Ankara Belediye Otobüsleri) 10 kuruşluk bilet, 1940’lı yıllar.

Evimizdeki eskiden kalma, belki de hiç önem vermediğimiz öylece dolapta duran bu belgeleri düzenlemenin vakti çoktan geldi. Bu belgeleri açığa çıkarmak demek kendi hayatımızda bir zaman yolculuğuna çıkmak demek. Anılarımızı tozlu raflardan çıkarmak ve geçmişe dalıp gitmek demek. Bir tarihe tanıklık etmek hatta bir hayatı, belki de bir şehri yeniden yaşamak demek.

Kimbilir belki de o dolap kapaklarının ardında çocukluğunuzdan kalma, annenizden gizli gizli yediğiniz bir çikolatanın kağıdı duruyordur, yüzünüzde bir gülümseme bırakan…


Kaynakça
Babacan, E. (2014). Efemera nedir? Efemera koleksiyoneri kimdir? 10/12/2018 tarihinde https://www.dunyabizim.com/mercek-alti/efemera-nedir-efemera-koleksiyoneri-kimdir-h18676.html adresinden erişildi.

İşcen, Y. Ankara Efemera. 17/12/2018 tarihinde http://yavuziscen.blogspot.com/p/ankara-efemera.html adresinden erişildi.

Türkiye Buz Hokeyi Tarihi ile ilgili Yazı, Fotoğraf ve Gazete Haberleri. 11/12/2018 tarihinde http://hokeyturkiye.blogspot.com/2015/03/turkiye-de-buz-hokeyi-tarihi-ve-ilk.html adresinden erişildi.

Atılım Üniversitesi Ankara Dijital Kent Arşivi
Her yere yakın, herkese uzak sisli Ankara'nın renkli hafızası...

    Bir Cevap Yazın

    Güvenpark Meseleler

    Gittin Gideli II | Terk Edilmiş Şehir

    Dostlar da çekilip gidiyorlar hayatımdan Yürüdükleri yollarda arıyorum onları, sevdikleri kızların gözlerinde Kendi sularınca boğulan bir denizim ben Kendi taşlarınca zaptedilen bir kale Ahmet Erhan...

    Meseleler

    Gittin Gideli | Güneşli Bank

    Sen gittin gideli ilk defa dışarı çıkıyorum. Eğer merak ediyorsan şehir hâlâ aynı duruyor. Sanki birazdan Karanfil’in girişindeki büfenin ardından çıkacaksın, kalabalıklar arasında gözlerimiz birbirini...

    Pusu'la

    Keşfetmek Senin Elinde: AIESEC

    Şu anda nasıl hissediyorsunuz? Mutlu mu, üzgün mü, yoksa endişeli mi? Durum güncellemesi: Günümüzde çoğu genç kaygılı hissediyor. Peki, neden kaygılı hissediyor? Çünkü okullarının ne...

    göğü delen adam papalagi Meseleler

    Göğü Delen Adam: Yaşantımıza Bakış

    Göğü Delen Adam, diğer deyişle Papalagi, Samoalı bir kabile lideri olan Tuivaii’nin Avrupa anakarasını gezerken aldığı notların derlemesi. Yazarı Erich Scheurmann’ın sözleriyle “Doğayla henüz iç...